शुदूरपश्चिमेलीहरुको मुख्य पर्व गौरा अन्तरगत व्रतालु महिलाहरुले गौरापर्वको दोस्रो दिन आज ‘बिरुडा’ धुने परम्परा अनुसार आज बिरुडा धोइदै छ । व्रतालु महिलाहरुले आज ‘बिरुडा’लाई धुने गर्दछन् ।
गौराको पहिलो दिन भिजाइएका बिरुडालाई आज नजिकका नदी, तलाउ, धारामा लगेर धुने चलन छ । व्रतालु महिलाहरुले बिहानै नुवाइधुवाइ गरेर नजिकको धारा, तलाउ तथा कुवामा गई गौरादेवीको पूजाआजा गर्ने परम्परा रहेको छ । धान, साउँ, तील, अपामार्ग लगायतका बोटहरुबाट गौराको प्रति मूर्ति बनाई श्रृंगारपटार गरेर गौराको पूजा गर्ने चलन रहेको छ ।
नजिकको धारा, कुवा तथा तलाउमा प्रतिस्थापन गरिएको गौराको मूर्तिलाई विभिन्न फाग सहित बिरुडाले पूजा गर्ने प्रचलन छ । आज नदी, तलाउ तथा धारमा मनाइने गौरालाई ‘नानी गौरा’ भनिन्छ । गौराको तेस्रो दिन अमुक्ता भरण र मुख्य दिन दुर्वाष्टमी अर्थात अठ्यावाली हो । पौराणिककालमा हिमालयकी छोरी पार्वतीले भगवान शिवलाई पति पाउनका लागि गरेको कठोर तपस्याको सम्झनामा गौरापर्व मनाइने गरिन्छ ।
